Foto's kijken

Tijdens mijn bezoeken aan het verzorgingstehuis heb ik veel foto's gemaakt.
Vandaag was ik ze allemaal aan het bekijken en een selectie aan het maken om uit te werken.
Wanneer ik naar de foto's kijk zie ik de mensen weer voor me.
Een aantal foto's zijn niet scherp, maar wel bruikbaar, juist daardoor.
Want hun blik op de wereld is toch enigszins vertroebeld zou je kunnen zeggen. Uitwerken om te gaan schilderen dus. Wellicht dat ik hierdoor het juiste beeld verkrijg.
Ik ben ook de close-up van de slapende dame aan het schilderen. Op formaat 100 x 70. Wat doet het formaat met het beeld. Dat is ook interessant om te onderzoeken.

De foto's kun verdelen in categorieën: rusteloos, wachtend op, slapen ( sommigen lijken al verdwenen van de wereld ), vuilbekkend, eenzaam, enzovoorts.
Zoveel mensen, zoveel verschillende gedragingen.

Interessant om mee bezig te zijn...

Voorstelling

Vandaag kaarten gekocht voor de voorstelling "U bent mijn moeder" en de bijbehorende lezing.
http://www.theatergroepsuburbia.nl
http://youtu.be/1EI0dKbjwwI

eerste uitwerking

De eerste uitwerking is klaar denk ik... er is nog veel uit te werken

Bezoek 2

Vandaag heb ik mijn tweede bezoek gebracht.
Ditmaal op een ander tijdstip, namelijk om half vijf ( de vorige keer was ik er om 9.00 uur )
De leiding had al aangegeven dat het zeker de moeite waard was om dan ook een kijkje te komen nemen, omdat de sfeer en de mensen dan toch heel anders is.
De mensen hebben er al een hele dag opzitten. De meeste mensen slapen niet tussen de middag en zijn moe van de dag. Ze worden rustelozer, ongeduriger en hun emoties zijn sterker.
Een meneer is er niet, hij is vanmorgen overleden...

Ik zal proberen een beeld te schetsen van mijn bezoek.

Bij binnenkomst is het druk in de woonkamer. Links aan tafel zitten 5 dames, aan de tafel daarachter zitten 2 dames en een heer en aan de andere tafel zitten ook 3 personen.
De leidster is in gesprek, vooral met de 5 dames. Zij zijn nog redelijk bij en kletsen er vrolijk op los, waarbij af en toe ook gezongen wordt, want dat doen ze graag.
Op de gang drentelt het dametje dat ik reeds getekend heb toen ze sliep en de oude schoolmeester zit op de gang op een bankje.
Sommige mensen in de woonkamer zitten in hun rolstoel te slapen, anderen doen mee aan het gesprek van de dames of staren voor zich uit.
Ik heb niet het idee dat ze mij herkennen van de vorige keer, maar ze nemen me en denken dat ik ook een zuster ben.
De dame links van mij lijkt vooral in haar eigen wereldje te zitten. Dit was de vorige keer ook zo. Ze lijkt wat nors, maar vorige week werd ik ook plots getrakteerd op een mooie glimlach toen ze op de foto kwam. Ze heeft haar hoofd op de tafel en zegt dan plots " Ik heb honger".

Er komt iemand buurten. De dames aan de tafel roepen:"Wat heeft zij toch een dikke kont". "Sst", zegt de leidster. De sfeer verstomd, wanneer ze binnenkomt. Ze wordt niet geduld in het teratorium van de dames. De leidster verteld dat deze vrouw wel eens wat wegneemt en dat de dames dat dondersgoed weten. Ze wordt niet echt geaccepteerd hier. Wanneer de vrouw weer verdwijnt, na gevraagd te hebben naar de krant, gaan de dames weer verder met keuvelen en liedjes zingen. De sfeer is weer ontspannen.
Iedereen zit ogenschijnlijk rustig te wachten op het eten.
Een aantal van de dames is in de overtuiging dat ze ergens zijn en vragen of ze moeten betalen. 's Avonds hebben ze het druk, want ze moeten ook nog naar zingen. "Oh ja", zegt een ander, "dat wist ik niet." "Ja hoor, we hebben het druk, na het eten moeten we weer weg."

Dan worden de tafels gedekt. Ze eten brood. Ik help een beetje mee. Voor iedereen een bord, een beker, mes en vork. Mandjes met brood en beleg.
Het lijkt een hele gewone maaltijd in een bejaardensoos.
De dame die op de gang drentelt wordt opgehaald. Zij leeft volledig in haar eigen wereld. Wordt aan een tafeltje apart gezet. Ze is ongedurig en roept de zuster. Rammelt met haar bord en praat vrijwel onverstaanbaar. Ze zit constant te mopperen en iedereen uit te maken voor kreng. Als een soort achtergrondgeluid, een voortdurende ruis. Ditmaal is het niet de kanarie die zorgt voor het achtergrond geluid, maar dit dametje.

Al snel blijkt dat al die messen en vorken prachtig zijn, maar dat lang niet iedereen ze kan hanteren. Boterkuipjes blijken lastig open te gaan. Broodjes smeren is lastig en voor het dametje is het ook lastig eten. Ze smeert er meer mee, dan ze eet. Uiteindelijk belanden de stukjes brood met stroop die ik voor haar heb gemaakt meer op de grond en in de vensterbank dan in haar mond. Ze heeft het veel te druk met al die nare krengen die haar lastig vallen. De leiding denkt dat ze het vroeger moeilijk heeft gehad, dat ze misschien wel iets traumatisch meegemaakt heeft. Wat het is weet niemand, ook haar kinderen niet. Ze laten haar maar een beetje haar gang gaan, want wanneer je direct komt als ze roept wordt je toch weggeduwd of uitgemaakt voor kreng. Ze zit totaal in haar eigen wereldje. Eigenlijk een soort brabbelend, boos peutertje, maar dan oud.

Verder achterin zit een mevrouw van 65. Ze is nog jong en heeft een zeldzame ziekte, waardoor ze dementerende verschijnselen krijgt. Ze ziet slecht en is verdrietig. Wanneer de zuster bij haar gaat zitten en met haar praat gaat het wel. Ze praat graag over haar kinderen.
De leiding is druk met broodjes smeren, helpen, medicijnen klaar maken...
Ik maak af en toe een foto. Niet te veel, de mensen zijn zo onrustig ik wil ze niet te veel storen, hoewel ze het ook niet zo heel erg beseffen volgens mij.
Naarmate de maaltijd vordert en iedereen klaar is wordt het steeds onrustiger.
De meneer in de rolstoel, met de traanogen van laatst, vraagt om een kussen. Wanneer ik het hem geef blijkt dat hij de vloer er mee aan wil vegen. Toch maar niet. Hij probeert zich door de kamer te bewegen, maar zijn rolstoel en die van zijn buurvrouw zitten in de weg.

De mevrouw van 65 moet plassen, maar de leidster is nog druk. Ze moet nog even wachten. "Ik moet plassen" schreeuwt ze op een gegeven moment. "Ja, ik kom er aan". Je ziet de wanhoop in haar ogen. Haar gebit ligt op tafel, die doet ze steeds uit. 't Is toch net of ze wel beseft wat er aan de hand is, ze is verdrietig.
Terug van de wc moet ze spugen en daarna is ze weer verdrietig. Ik knoop een praatje met haar aan over haar dochters. "Heb je ook kleindochters?""Nee, mijn kinderen zijn 17 en 18. Een is verloofd en die ander gaat misschien ook wel trouwen."
Later spreek ik de leidster. In de wc had ze nog een heel verhaal over haar kleinkinderen, nu heeft ze er geen.

Er is ook een dametje van bijna 100. Ze ziet er keurig uit. Mooi gekapt, oorbellen, mooie tas en de portemonnaie komt al op tafel. Even betalen en dan moet ze gaan. Naar de wc. "Kom je zo terug?", vraagt de leidster. Ze piept wel eens weg naar haar slaapkamer, maar dat mag niet. Eerst nog koffie.

Routine en regelmaat zijn belangrijk. Elke dag, hetzelfde ritme. 's avonds wordt er wel eens iemand uit de huiskamer gehaald. Die gaat dan mee naar een speciale 'verwengroep'. Daar krijgen ze wat extra aandacht, een borreltje, lekker eten en een spelletje. Meestal weten ze het de volgende dag niet meer, maar het gaat om het moment.

Een mevrouw slaapt alleen maar. Zij is al zo ziek, ze zit volledig in haar eigen wereld en is nog maar weinig wakker. En als ze wakker is herhaalt ze steeds dezelfde zinnen...

Op de gang hoor ik steeds meer geluiden. Ook in de huiskamer wordt het onrustiger. Mensen gaan drentelen, proberen te bewegen met hun rolstoel of tillen constant op de tafel, met op de achtergrond het dametje die praat tegen de krengen.
Het oude vrouwtje van bijna 100 komt terug. Ze kon de slaapkamer niet vinden, ze wil naar bed.
Verteld over haar vader en moeder die ze gaat opzoeken. Zelf met de auto van haar broer. Die is boer en zij mag de auto soms lenen. Dat vind ze zo lief. Ja, ze wordt bijna 100. Oud he, en ze kan alles nog. Nog kerngezond alles doet het nog, dat ze dat nog mag beleven. Ze kan zelfs nog naar haar moeder...

Wanneer ik later op de terugweg nog even langs de supermarkt ga, merk ik dat ik de oude mensen daar ook zit te beoordelen. Is deze 'normaal' of ook een beetje in de war.
Gek eigenlijk, want wat is normaal. Ogenschijnlijk lijkt een aantal van de dames in het tehuis best normaal en kun je er een gesprek mee voeren, maar ze zitten volledig in een andere dimensie. Een ander hier en nu.
Wonderlijk hoe je geest werkt, of niet werkt eigenlijk...

In uitvoering

Ik ben druk bezig met het uitwerken van schetsen en ideeën.
Verder kan ik er nog niet zoveel over zeggen, alleen dat ik zeer geïnspireerd ben. En dat is al een poos geleden. Ik zit op het goede spoor...

Vanmiddag ga ik weer op bezoek bij het verzorgingstehuis. Aan het einde van de dag schijnt het heel anders te zijn.
Dan is deze mevrouw misschien wel niet zo lief...
We zullen zien.

Schetsen

Bezoek 1

Vandaag heb ik voor het eerst een bezoek gebracht aan de huiskamer van de instelling voor dementie, waarover ik eerder sprak in deze blog.
Dit heeft veel indruk op mij gemaakt en levert ook veel materiaal op.
Ik ben erg blij dat ik voor deze werkwijze heb gekozen, want de beelden borrelen in mij.
Juist door er te zijn en rond te lopen in zo'n instelling krijg je een veel beter beeld van dementie.

De mensen lieten zich makkelijk fotograferen. Er zitten goede beelden bij die ik als uitgangspunt kan nemen.

Ook de medewerkers waren erg behulpzaam. Wat ontzettend fijn en wat krijg je een respect voor deze mensen ook.
Zo vertelde een medewerkster dat ze een speciaal bed hadden laten aanmeten voor een patiënt en dat ze er zelf ook even in was gaan liggen om te checken of het echt wel goed was.
Deze mensen zijn erg begaan met hun patiënten en dat is erg fijn.

Vanmorgen waren de patiënten in goede doen. Wanneer je ze observeert, spreekt en fotografeert merk je dat er toch een soort band ontstaat. Bij de een wat meer dan de ander. Dat is fijn en voelt goed.

Volgende week ga ik op een ander tijdstip, want iedere dag en ieder moment is weer anders.
Nu waren de meeste mensen vrij rustig, enkel 2 personen waren rusteloos. Naar mate de dag vordert schijnt dit weer anders te gaan.
Ik ga het wel zien en ervaren.

Vanmiddag ga ik in ieder geval aan het werk in mijn atelier. Ik ben erg geïnspireerd om al een aantal beelden uit te werken.

Toestemming

Yes!
Ik heb toestemming om in een verzorgingstehuis voor mensen met dementie te gaan observeren, fotograferen en tekenen.
Het begint nu eindelijk meer vorm te krijgen...

De 22e begin ik...

Binnenkort zal er enkele ochtenden een beeldend kunstenaar aanwezig zijn op de groepen, om tekeningen en foto’s te maken van onze bewoners. Het betreft Marieke Smink, ze maakt schilderijen, voornamelijk in textiel.

Onlangs is Marieke begonnen met een nieuw beeldend proces. Onderdeel hiervan is het registreren d.m.v. fotografie en tekeningen van mensen met dementie. Deze foto's zullen alleen gebruikt worden tijdens haar werkproces, het is dus niet de bedoeling om de foto's op enige wijze openbaar te maken.

Wel kan het zijn dat de foto's of delen hiervan gebruikt worden voor omzetting naar een tekening of schilderij. Marieke houdt ook een blog bij ( http://kunstenstijl.blogspot.nl ) waarin ze verslag doet van haar beeldende proces, ervaringen, werkproces en experimenten (maar ze plaatst er nooit foto's en namen op van derden zonder hun uitdrukkelijke toestemming). Mocht u geïnteresseerd zijn dan kunt u deze blog volgen.

Indien u bezwaar heeft dat Marieke Smink tijdens deze (± 4) ochtenden uw partner/familielid tekent of fotografeert, kunt u dat op de groep aangeven. Wij zullen er dan zorg voor dragen dat zij deze bewoner niet zal vastleggen op papier. Wanneer we voor 20 november niets van u hebben vernomen, gaan we ervan uit dat u geen bezwaar heeft.

Maatje

Misschien moet ik wel een maatje worden. Dan is er een wisselwerking.
Ik geloof dat ik dat maar eens ga uitzoeken...

Bezoek

Vorige week ben ik op bezoek geweest bij een meneer en mevrouw waarmee ik in contact was gekomen via de Alzheimerstichting.
Deze mensen hadden gehoord over mijn project en wilden wel meewerken. Dus hadden we besloten om nader kennis te maken...

Een doorsnee huis ergen in een wijk in een provinciestad. Een ziekenhuisbed voor het raam. In de vensterbank stonden een melkkannetje en een flesje, wat planten. Binnen veel foto's; van de kinderen, de kleinkinderen... Eenvoudig ingericht.
Zij vertelde mij dat het momenteel wat lastig was om de kinderen te ontvangen. Ze hadden even geen bank, omdat hij plotseling niet meer kon lopen. Dus sliep hij nu beneden en zij 's nachts op een luchtbed bij hem. 's Morgens moest alles dan weer onder het bed geschoven worden. Dit brak haar nu wel op. Beiden zijn halverwege de zeventig. Maar volgende week zou er een traplift komen, dus dan konden ze weer boven slapen.
De babyfoon was ook kapot. Daar was hun zoon nu mee heen. Hij werd erg angstig wanneer ze uit de kamer ging en kreeg het zelfs voor elkaar om dan uit het bed te komen op zoek naar haar. Via de babyfoon konden ze contact houden overal in huis.

Ze hadden het niet altijd makkelijk gehad. Een van hun kinderen was psychiatrisch patiënt. Nu ging het goed, hij woonde ook bij hun in huis.

Hij was altijd boer geweest, maar kreeg na zijn 'pensioen' te maken met een aantal beroertes, waardoor hij steeds een stapje terug moest doen.

We hebben veel over het verleden gesproken. Wat ze hadden meegemaakt en hadden gedaan.
Ze waren samen naar Parijs geweest, toen het nog kon. Wat hadden ze genoten.
Kijk daar een penning voor goede diensten en een souvenir uit Parijs.
Het melkkannetje betekende veel voor hem, hij had altijd in de melkfabriek gewerkt. Er hoorden mooie verhalen bij...
Hij was altijd nog erg blij met haar. Ze is lief voor mij, daar heb ik geen spijt van.
Zij vertelde dat het zwaar was, maar omdat hij zo'n goed karakter had hield ze het vol.
Sommige mensen veranderen door dementie, maar hij was nog steeds wel haar man.

Je kon merken aan alles dat het wel goed was. De dementie kenmerkte zich vooral ook door lichamelijke achteruitgang, maar in zijn hoofd gebeurde ook van alles. De ziekte ging wel door. Steeds een stapje achteruit. 'T is niet anders, ik ben blij met wat ik nog kan'. Hij leek er in te berusten.
Maar soms gebeurde er iets, waardoor hij ineens weer achteruit ging. Een paar weken geleden kon jij zelf nog naar buiten, een kleine boodschap en naar de opvang met de taxi. Dat ging niet meer, zijn benen werkten niet meer mee.

Regelmatig gaan ze naar het prakje verderop, daar zitten ze dan op een bankje. Te kijken naar de zilverberk met een broodje en dan genieten ze van elkaar en van het moment.

Het bezoek maakte veel indruk op mij. We bespraken wat ik graag wilde. Foto's maken, registreren van hun dagelijkse leven.
We spraken af dat ze er over na zouden denken.
Het kwam wel goed, zei hij.
Maandag zou ik bellen om te vragen of het mogelijk was een een keertje bij hun te komen fotograferen en tekenen.

Afgelopen maandag heb ik gebeld. Helaas, er was veel veranderd. De lift was er nog niet. Alles erg hectisch, dus nu even niet.
Zeer begrijpelijk allemaal.
We hebben afgesproken dat ik over een maand nog eens bel.
Het zou geweldig zijn om dit echtpaar in beeld te brengen. Ik heb zeer veel respect voor hun en de manier waarop ze met de ziekte omgaan. Hartverwarmend.
Ik ben dankbaar dat ik ze heb mogen ontmoeten en dat ze hun ervaringen hebben willen delen.
Tijd zal leren of ik ze verder leer kennen of dat het hier bij blijft...